Според истражување објавено од германската јавна телевизија Tagesschau, речиси половина од пратениците во германскиот Бундестаг имаат дополнителни приходи покрај пратеничката плата. Германските закони дозволуваат пратениците да вршат дополнителни активности, но тие мора детално да ги пријавуваат приходите. Од оваа изборна единица приходите се пријавуваат „до последен цент“ кога надминуваат одреден праг.

Вкупните дополнителни приходи на германските пратеници достигнале повеќе од 100 милиони евра. Најголем дел од овие приходи доаѓаат од адвокатски канцеларии, консултантски услуги, управни одбори и приватни компании. Најмногу дополнителни приходи имаат пратеници од конзервативните и либералните партии, додека кај левичарските партии тие се значително помали.

Германија: Транспарентност пред сè

Во Германија јавноста може да провери кој пратеник колку заработил надвор од парламентот. Секој дополнителен приход се објавува на официјалната страница на Бундестагот. Тоа не значи дека нема сомнежи за судир на интереси, но граѓаните имаат увид и можат сами да проценат дали некој пратеник работи во интерес на јавноста или на своите клиенти.

А што е со Македонија?

Во Македонија пратениците исто така имаат законска обврска да пријавуваат имот и одредени дополнителни приходи преку анкетни листови до Државна комисија за спречување на корупцијата. Но транспарентноста е далеку помала отколку во Германија.

Граѓаните ретко можат лесно да дознаат:

1. Колку точно заработува секој пратеник од дополнителни активности.
2. Кои компании ги плаќаат политичарите.
3. Дали постои потенцијален судир на интереси.
4. Колку од тие приходи се стекнати додека трае мандатот.

Токму затоа во Македонија честопати се појавуваат сомнежи, шпекулации и недоверба кон политичарите.

Главната разлика

Германија не е совршена. И таму има дебати дали пратениците треба воопшто да имаат дополнителни приходи. Но разликата е што системот е многу потранспарентен.

Во Македонија проблемот не е само колку заработуваат политичарите, туку што јавноста честопати не може лесно и навремено да дојде до тие информации.

Прашања до читателите

1. Дали пратениците треба да имаат право на дополнителна работа додека се на функција?
2. Дали би требало сите дополнителни приходи да бидат јавно достапни на интернет?
3. Дали политичар што заработува од приватна компанија може да остане целосно независен?
4. Треба ли Македонија да воведе германски модел на целосна транспарентност?
5. Дали поголемата транспарентност ќе ја врати довербата на граѓаните во институциите?

Не е проблем ако пратеник има професија и дополнителен приход. Лекар, адвокат или професор може да продолжи да работи и за време на мандатот. Проблемот настанува кога граѓаните не знаат кој го плаќа политичарот и колку пари добива.

Затоа сметам дека Македонија треба да го следи германскиот пример: секој денар заработен надвор од пратеничката функција да биде јавно објавен и лесно достапен за граѓаните. Транспарентноста не ја елиминира корупцијата, но ја прави многу потешка. А демократијата функционира најдобро кога граѓаните имаат целосен увид во работата и приходите на своите избраници.