Во време кога многу граѓани низ Европа ја губат довербата во институциите, денешната пресуда во Норвешка испраќа силна порака: законот важи за сите, без разлика дали сте обичен граѓанин или член на кралско семејство. Синот на норвешката престолонаследничка, Marius Borg Høiby, е осуден на четири години затвор поради сериозни кривични дела, меѓу кои и две силувања, како и други случаи на насилство и злоупотреба. Судскиот процес траеше со недели, а обвинителството првично бараше и повеќе од седум години затвор.

Она што најмногу привлекува внимание не е само пресудата, туку фактот дека норвешките институции покажаа дека никој не ужива привилегии поради своето потекло. Иако станува збор за човек кој со години бил во близина на кралското семејство, судот постапуваше според доказите, а не според титулите.

❓ Дали можете да замислите ваков случај во Македонија?

❓ Ако син на висок политичар, министер или претседател беше обвинет за сериозни кривични дела, дали институциите би постапиле исто?

❓ Дали нашите обвинители и судии би имале храброст да донесат пресуда без политички притисоци?

❓ Зошто во некои држави граѓаните имаат доверба во правосудството, а во други постојано се сомневаат во неговата независност?

❓ Што треба да се промени во Македонија за законот навистина да биде еднаков за сите?

Моето мислење

Лично сметам дека токму ова е разликата помеѓу силна и слаба држава. Силна држава не е онаа што има најмногу пари, најголема армија или најубави згради. Силна држава е онаа во која законот е посилен од политичарите, бизнисмените, функционерите и нивните семејства.

Во Норвешка никој не прашуваше чиј син е обвинетиот. Се поставуваше само едно прашање: дали има докази и дали е виновен според законот? Тоа е суштината на правната држава.

За жал, на Балканот честопати слушаме коментари од типот: „Тој има врски“, „Нему ништо нема да му биде“, „Ќе се среди работата“. Токму ваквиот менталитет ја уништува довербата на граѓаните во институциите.

Кога обичниот човек ќе види дека некој моќник избегнал одговорност, тој почнува да верува дека правдата не постои. А кога ќе исчезне вербата во правдата, исчезнува и вербата во државата.

Норвешка не е совршена држава. И таму има скандали, грешки и проблеми. Но разликата е што институциите функционираат дури и кога случајот е политички чувствителен и медиумски експлозивен.

Замислете само колку поинаква би била Македонија ако секој обвинител, судија и функционер работеше исклучиво според законот.

Замислете Македонија во која никој не може да се сокрие зад партиска книшка.

Замислете Македонија во која богатите и сиромашните имаат исти права пред судот.

Замислете Македонија во која граѓаните веруваат дека правдата навистина постои.

Колку би била убава таква Македонија?

Колку млади луѓе би останале тука наместо да заминуваат во странство?

Колку повеќе инвестиции би дошле ако инвеститорите знаат дека законите важат за сите?

Колку помалку корупција би имало ако секој знае дека ќе одговара за своите постапки?

Пресудата во Норвешка не е само вест за една позната фамилија. Таа е потсетник дека вистинската демократија почнува таму каде што привилегиите завршуваат. Без разлика дали некој е кралски син, министерски син или син на обичен работник, законот мора да биде ист за сите.

А токму тоа е прашањето што денес треба да си го поставиме:

Дали сакаме Македонија во која некој е над законот, или Македонија во која законот е над сите?

Напишете го вашето мислење во коментарите. Дали можете да замислите ваква правна држава кај нас и што е потребно за да стане реалност?